འབྲུག་གི་ཧྲིལ་བུ་མ་ཡོག་སྤིད་ཊེསཊི་- ཨིན་ཊར་ནེཊི་མགྱོགས་ཚད་ཐད་ཀར་བརྟག་ཞིབ

ཨིན་ཊར་ནེཊི་སྤིད་ཊེསཊི་ག་ཅི་ལུ་འབད་དགོཔ་སྨོ?

འབྲུག་ནང་ད་རེས་ནངས་པར་ཞབས་ཏོག་ཀླའུཌ(cloud),ཝི་ཌིའོ་ཀལ,ཨོན་ལའིན་སློབ་གྲྭ,ཟུར་ལས་ལཱ་གཡོག(remote work)དང་སོསལ་མིཌིཡ ག་ར་ཨིན་ཊར་ནེཊི་གུར་ཐད་ཀར་རྟེན་འབྲེལ་ཡོདཔ་ལས་,ཁྱོད་ཀྱི་སིཊི་ཡོན(connection)ལེམ་ཤོམ་ཡོད་མེད་ཤེས་དགོཔ་གནད་དོན་ཧ་ཅང་ཆེ། སྤིད་ཊེསཊི་ཞིག་གིས་ཁྱོད་ལུ་ ISPལས་ཁས་ལེན་གནང་བའི་སྤིད་དང་ ད་ལྟོའི་བར་ན་ ཁྱད་པར་ག་དེམ་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན་ན་ཐད་ཀར་སྟོན་ཚུགས། དཔེར་ན,ཁྱོད་ཀྱིས་ 20 Mbpsགི་པལེན(plan)ཞིག་ཉོ་ཡོད་རུང་,ལག་ལེན་སྐབས་ 5 Mbpsལས་མེད་པ་ཅིན,དེ་གིས་ཁྱོད་ལུ་ ISPདང་འབྲེལ་བ་འཐབ་སྐབས་ལུ་ངོས་སྦྱོར(proof)སྦེ་ཡང་ལག་ལེན་འཐབ་ཚུགས། དེ་མ་ཚད་,གནམ་མེད་ས་མེད་ལྟག(remote)ཡོད་མི་ཡུལ་སྐོར(dzongkhags)ཚུ་ནང་ཨིན་ཊར་ནེཊི་གནས་སྟངས་ ཐིམ་ཕུག,ཕུན་ཚོགས་གླིང་ལས་ ཁྱད་པར་ཧ་ཅང་ཡོདཔ་ལས,རང་སོའི་ས་གནས་ནང་ཡང་ ཟླཝར་ཟླཝར་ཊེསཊི་འབད་དེ་ལོག་སྟེ་ཞིབ་དཔྱད་འབད་དགོཔ་གནད་དོན་ཡོད། སློབ་གྲྭ,རྩོད་ལས(office),ཡང་ན་ཁྱིམ་ནང་ཨིན་ཊར་ནེཊི་ཞབས་ཏོག་ཉོ་ནི་སྔ་གོང་ལས་ཡང་,སྤིད་ཊེསཊི་གིས་ISP་སོ་སོའི་ཐད་ཀར་ཁྱད་པར་ཕྱེ་སྟོན་ཚུགསཔ་ལས་གདམ་ཁ་ལེགས་ཤོམ་བཞེས་ནི་ལུ་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་ཡོདཔ་ཨིན།

འདི་ལག་ལེན་འཐབ་ཐངས་ག་དེ་སྦེ་ཨིན་ན?

ང་བཅས་ཀྱི་སྤིད་ཊེསཊི་ཊུལ་(tool)འདི་ལག་ལེན་འཐབ་ནི་ཧ་ཅང་འཇམ་ཏོག་ཏོ་ཨིན། ཊེསཊི་ཨེབ་རྟགས(button)ལུ་ཨེབ་གཏང་བཏུབ་པའི་ཤུལ་ལས,ཊུལ་འདི་གིས་དང་པོ་ ཁྱོད་ཀྱི་ ISPདང་ ཐོན་ས(approximate location)འགོ་བཙུགས་ཏེ་ངོས་སྦྱོར་འབད་དོ། དེ་ལས་ ཌའུན་ལོཌི,ཨཔ་ལོཌི,པིང་དང་ཇི་ཊར་ ལྟག་ལྟག་བརྟག་ཞིབ་འབད་དེ་ ཆ་མཉམ་སྐར་ཆ་ཉུང་ཤོས་ནང་ཐད་ཀར་ ཧེ་མའི་ཆུ(animated charts)གུར་མཐོང་ཚུགས། ཡིག་ཆ་ཕབ་ལེན་འབད་མི་དགོ,ལོག་ཨིན(login)འབད་མི་དགོ,ཨེབ་ཨིན(app)ཡང་ཇི་ཙམ་ཡང་གཞི་བཙུགས(install)འབད་མི་དགོཔ་ཨིན། ཁྱོད་ཀྱི་ལག་ཐོགས་(laptop),འཕོན(phone),ཡང་ན་ ཊེབ་ལེཊི(tablet)ག་ཅི་ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན་རུང་,བརའུ་ཟར(browser)ཡོད་པ་ཅིན་ ག་ཏེ་ལས་ཡང་ཊེསཊི་འབད་ཚུགས།

ཌའུན་ལོཌི་སྤིད་(Download Speed)ག་དེ་སྦེ་བརྟག་ཞིབ་འབད་དོ་ཨིན་ན?

ཌའུན་ལོཌི་སྤིད་ཟེར་མི་འདི་ ཁྱོད་ཀྱི་ ཌི་ཝའི་སིསི(device)གིས་ སར་བར(server)ལས་ གནས་ཚུལ(data)ག་དེམ་ཅིག་མགྱོགས་སྦེ་ལེན་ཚུགས་ཨིན་ན་ཟེར་བའི་ཚད་ཨིན། ང་བཅས་ཀྱི་ཊུལ་གིས་ ཁྱོད་ཀྱི་ལོག་ཨེབ་ཁར(nearest server)ལས་ ཡིག་ཆ་ཧྲིལ་བུ(multiple parallel files/chunks)ཌའུན་ལོཌི་འབད་དེ,དེའི་བརྒྱུད་དེ་ ག་དེམ་ཅིག་སྐར་ཆ་ནང་ ཨང་ཐང་མེགཱ་བིཊ(megabits)འགྱོཝ་ཨིན་ན་ ཐད་ཀར་གྲངས་ཐོ(calculate)འབད་དོ། ཌའུན་ལོཌི་མཐོ་ན་ཝི་ཌིའོ་(video streaming),ཡིག་ཆ་ཌའུན་ལོཌི(downloading),དང་ ཝེབ་ས་ཁྲ(webpages)མགྱོགས་སྦེ་ཁ་ཕྱེ་ཚུགས། སྐར་ཆ་(seconds)ལེམ་ཤོམ་ཏིག་ ན་ཧྲིལ་བུ་ ཌའུན་ལོཌི་ལུ་ ག་ཅི་ལུ་ གྲངས་ཐོ(algorithm)འདི་གིས་ ཊེསཊི་ནང་ལོག་བརྟག(retest)འབད་དེ་ ཨང་ཐང་ཧྲིལ་བུ་ཡང་དག(accurate)སྦེ་སྟོན་ཚུགས།

ཨཔ་ལོཌི་སྤིད(Upload Speed)ག་ཅི་ལུ་བརྟག་ཞིབ་འབད་དགོཔ་ཨིན་ན?

ཨཔ་ལོཌི་སྤིད་ཟེར་མི་འདི,ཌའུན་ལོཌི་ལས་ལོག་སྟེ,ཁྱོད་ཀྱི་ ཌི་ཝའི་སིསི་ལས་ སར་བར་ལུ་ གནས་ཚུལ་ག་དེམ་ཅིག་མགྱོགས་སྦེ་སྤྲོད་ཚུགས་ཨིན་ན་ཟེར་བའི་ཚད་ཨིན། ཞུམ(Zoom)ཡང་ན་གུགལ་མིཊི(Google Meet)ནང་ ཝི་ཌིའོ་ཀལ,ཀླའུཌ(cloud storage)ལུ་ ཡིག་ཆ་ཨཔ་ལོཌི,ཡོའུ་ཊུབ(YouTube)ནང་ ལིཝ་སིཊིརིམིང(live streaming)འབད་ནི་ཚུ་ལུ་ཨཔ་ལོཌི་སྤིད་མཐོ་དགོཔ་ཧ་ཅང་གནད་དོན་ཡོད། འབྲུག་ནང་ ISPམང་ཤོས་ཀྱིས་ ཌའུན་ལོཌི་ལས་ ཨཔ་ལོཌི་སྤིད་ ཉུང་སུ(asymmetric)སྦེ་གནང་དོ་ཡོདཔ་ལས,ཌི་ཊེལ(work-from-home)འབད་མི་ག་ར་གིས་ ཨཔ་ལོཌི་ཨང་ཐང་ཁྱད་པར་དུ་འཛིན(closely check)འབད་དགོཔ་གནད་དོན་ཡོད།

པིང(Ping)དང་ཇི་ཊར(Jitter)ག་ཅི་ཨིན་ན,ཚད་ག་དེམ་ཅིག་ལེགས་ཤོམ་ཨིན་ན?

པིང་ཟེར་མི་འདི,ཁྱོད་ཀྱི་ ཌི་ཝའི་སིསི་ལས་ སར་བར་ཚུན་ གནས་ཚུལ་ཕྲ་ཕྲ(small data packet)ཞིག་བཏང་ཏེ,ལོག་སླེབ་ནི་ལུ་ དུས་ཡུན་ག་དེམ་ཅིག་འགོར་ནི་ཨིན་ན་ཟེར་བའི་ཚད(milliseconds)ཨིན། པིང་དམའ་ན(20-50ms)ལེགས་ཤོམ་ཨིན,ཧ་ལམ་ 100msལས་ལྷག་ན་ གེམིང(online gaming),ཝི་ཌིའོ་ཀལ་ནང་ ལེན་ཡངས(lag)ཐོན་ཚུགས། ཇི་ཊར(jitter)ཟེར་མི་འདི,པིང་གི་ཨང་ཐང་དུས་རྒྱུན་ག་དེམ་ཅིག་སོར་འགྱུར(fluctuate)འགྱོཝ་ཨིན་ན་ཟེར་བའི་ཚད་ཨིན། ཇི་ཊར་མཐོ་ན,ཨིན་ཊར་ནེཊི་སིཊི་ཡོན(connection)ལེམ་ཤོམ་མེན་པར,ཝི་ཌིའོ་ཀལ་ནང་ སྐད(voice)ཆད་ཆད་འོང་ནི་ཡང་སྲིད། སྤིད་ཊེསཊི་ ཊུལ་གིས་ འདི་ག་ར་ ཐད་ཀར་ ཧེ་མའི་ཆུ(chart)ཐོག་ལས་ སྟོན་ཐོག་ལས,ཁྱོད་ཀྱི་ ཨིན་ཊར་ནེཊི་ ཧྲིལ་བུ(overall quality)ཇི་ཙམ་ལེགས་ཤོམ་ཨིན་ན་ འགོ་ཐོག་ལས་ ཤེས་ཚུགས།

འབྲུག་ནང་ཨིན་ཊར་ནེཊི་གནས་སྟངས་ག་དེ་སྦེ་ཨིན་ན?

འབྲུག་ནང་ ཨིན་ཊར་ནེཊི་ ཞབས་ཏོག་སྤྲོད་མི་ ISPཚུ་ནང་ Bhutan Telecom(Ez-Fi ཕིབར(fiber)དང་ Ez-Net) དང་ TashiCell ཚུ་གཙོ་བོ་ཨིན། ཐིམ་ཕུག,ཕུན་ཚོགས་གླིང ག་ཏེར་ཁམས་ཟེར་བའི་ ཡངས་གོང(urban)ས་གནས་ཚུ་ནང་ ཕིབར(fiber broadband)ཞབས་ཏོག་ག་དེམ་ཅིག་ལེགས་ཤོམ་སྦེ་སླེབས་ཡོདཔ་ལས,ཌའུན་ལོཌི་སྤིད་ 50-100 Mbpsཡང་ཐོབ་ཚུགས། འདི་འབདཝ་ད,ཤར་ཕྱོགས(eastern)དང་ ལྷོ་ཕྱོགས(southern)གནམ་མེད་ས་མེད(remote)ཡུལ་སྐོར(dzongkhags)ཁག་ཅིག་ནང་ གནམ་གཤིས(terrain)རྐྱེན་ལས་ཕིབར་ལས(infrastructure)ཧེ་མ་ལས་ཧྲིལ་བུ་མ་ལྷོདཔ་ལས,4G/LTE མོ་བཱལ་ཌེ་ཊ(mobile data)གུར་རྟེན་འབྲེལ་ཇི་ཙམ་ཆེཝ་ཨིན། སྐར་མའི་གནས་ཚུལ(satellite-based)ཞབས་ཏོག་ཡང་ ལོག་ལོག་གནམ་མེད་ས་མེད་ཡུལ་སྐོར་ཚུ་ནང་ འགོ་བཙུགས་ཡོད་མི་ཤེས་ནི་ལུ་ སྤིད་ཊེསཊི་འདི་ འཇམ་ཏོག་ཏོ་ཞིག་ཨིན།

Mbps,GB,དང་ལག་ལེན་ཐིག་ཁག(data plans)ག་དེ་སྦེ་བརྗོད་དོ་ཨིན་ན?

ISPཚུ་གིས་ཁང་ཁ(promotion)ནང་ 'ཧྲིལ་བུ་ 50 Mbps'ཟེར་བརྗོད་སྐབས,དེ་གིས་ ཤུགས(theoretical maximum)ཚད་སྟོན་དོ་ཨིན,ཧྲིལ་ག་ར་དུས(all the time)ག་ར་མིར(user)གིས་ཐོབ་ནི་ཨིན་མེན། ཁྱིམ་ནང་ ཌི་ཝའི་སིསི(devices)མང་སུ་ཡོད་པ་ཅིན,ཌི་ཝའི་སིསི་ག་རའི་བར་ན་ Mbpsབགོ་བཤའ(shared)འབད་དགོཔ་ལས,ཌི་ཝའི་སིསི་རེ་རེར་ཐོབ་མི་ Mbpsཉུང་སུ་འོང་། དེ་མ་ཚད, MBདང MbpsགཉིསG་ཁྱད་པར་ཡོད: MBཟེར་མི་འདི ཡིག་ཆའི་ཚད(file size)ཨིན,Mbpsཟེར་མི་འདི སྤིད(speed)ཨིན། Byteརེ་ནང་ bit 8ཡོདཔ་ལས, 8 Mbpsགི་ ཌའུན་ལོཌི་སྤིད་གིས་ སྐར་ཆ་རེར་ ཧ་ལམ་ 1 MBཡིག་ཆ་ཌའུན་ལོཌི་འབད་ཚུགས།

ཨིན་ཊར་ནེཊི་སྤིད་ལེགས་བཅོས་འབད་ནིའི་གྲོས་འདེབས

ཊེསཊི་ཨང་ཐང་ ཉམས་ཆག་མཐོང་ཚེ,གྲོས་འདེབས་འདི་ཚུ་ལག་ལེན་འཐབ་ཚུགས: དང་པ,ཝའི་ཕའི་ རའུ་ཊར(router)འདི་ ཌི་ཝའི་སིསི་ལས་ ཐག་ཉེ་ས(open area)ནང་བཞག,གློག་མེར་ ཨིཊར(interference)གྱིས་ སྤིད་ཉམས་ཆག་མི་འགྱོ་ནི་ལུ། གཉིས་པ,ལག་ལེན་མེད་མི་ ཌི་ཝའི་སིསི(devices) ཝའི་ཕའི་ལས་ སོར་བཀག,ཁྱད་པར་དུ་ ནང་མི་མང་སུ་ཡོད་མི་ཁྱིམ་ནང་། གསུམ་པ,ཤུལ་ལས(background)ནང་ཨེབ་ཨིན(apps)ཆ་མཉམ,ཌའུན་ལོཌི་མེནེ་ཇར(download manager),ཀླའུཌ་སིང(cloud sync)ཚུ་ སོར་བཀག། བཞི་པ,ནེཊོག་ཀེབལ(LAN cable)ལག་ལེན་འཐབ་ན, ཝའི་ཕའི་ལས་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་ ཐད་ཀར(direct)སྐད་འབྱིན(signal)ཐོབ། ལྔ་པ,ཟླཝར་གཅིག་ནང་ཚར་གཅིག་ རའུ་ཊར(router)ལོག་སྟེ་ སྒོ་ཕྱེ(restart)འབད། དྲུག་པ,ཝའི་ཕའི་ཆེནཱལ(channel)ལོག་སྟེ་སོར་བསྒྱུར,ཁྱིམ་མཚེས(neighboring)ཝའི་ཕའི་ཚུ་གིས་ ཨིཊར(interference)མི་འགྱོ་ནི་ལུ།

ཨིན་ཊར་ནེཊི་མགྱོགས་མེན་པའི་དཀའ་ངལ་ག་དེ་སྦེ་སེལ་དོ་ཨིན་ན?

སྤིད་ཊེསཊི་ཡིག་ཆ་ ཐོག་མའི་ ISPགིས་ཁས་ལེན་གནང་བའི་སྤིད་ལས་ ཉུང་སུ་སྟོན་པ་ཅིན,དང་པ ཌི་ཝའི་སིསི་སོ་སོ(each device)ལུ་ ཊེསཊི་འབད་དེ ཧྲིལ་བུ་ ཌི་ཝའི་སིསི(problem device)གཅིག་པུ་ཨིན་ན ག་ར་ཨིན་ན ལྟ་དགོ། ཌི་ཝའི་སིསི་ཧྲིལ་བུར་ ཉམས་ཆག་ཡོད་པ་ཅིན,ISP(ISP-side outage or congestion)ནང་དཀའ་ངལ་ཡོདཔ་སྲིད། ལག་ལེན་མི(user)གིས ISPགི hotlineལུ ཐད་ཀར ཊེསཊི་ཨང་ཐང(test result) ངོས་སྦྱོར(screenshot)སྤྲོད་ཐོག་ལས,དཀའ་ངལ་མགྱོགས་སྦེ་ སེལ་ཚུགས། ཁྱིམ་ཁར་ ཨིཊར་ནེཊི་ ཀེབལ(cable)ལས(damaged)ཆགས་ཡོད་མེད, MODEMརྙིངམ,ཡང་ན ཕིབར(fiber)ཟུར(splice)ཞིག་ལུ་ཉམས་ཆག་ཡོདཔ་ཨིན་ན་ཡང་ ISPགིས་ བརྟག་ཞིབ(technical inspection)འབད་དེ ལེགས་བཅོས་འབད་ཚུགས།

ISPསོ་སོའི་ཐད་ཀར་ཁྱད་པར་ག་དེ་སྦེ་ཕྱེ་དོ་ཨིན་ན?

ISPགཅིག་ལས་གཞན་ལུ་སོར(switching)ནི་གི་སྔ་གོང་ལས,ཁྱིམ་མཚེས(neighbors)ཡང་ན ཨང་ཁྲལ(office colleagues)ལུ་ ISPག་ཅི་ ལག་ལེན་འཐབ་དོ་ཡོད་ག ལྟ་ཤེས,ཆ་མཉམ་ ISPཐད་ཀར ཟླཝར་ཀ ཟླཝར་ཀ སྤིད་ཊེསཊི་འབད་དེ ཨང་ཐང་ཕྱོགས་སྒྲིག(compare)འབད་དགོ། Bhutan Telecomགི ཕིབར(fiber)ཡོད་ས་ནང ཌའུན་ལོཌི/ཨཔ་ལོཌི་སྤིད ག་ཅི་ར མཐོ་མི་སྲིད,TashiCellགི 4G/LTE ལས མོ་བཱལིཊི(mobility)ལེགས་ཤོམ་ཡོད་མི་སྲིད། ISPསོ་སོའི ཇི་ཊར(jitter)དང ཐིགལ(stability)ཡང་ གཙོ་བོ གནད་དོན་ཆེ,ཌའུན་ལོཌི་ཨང་ཐང་གཅིག་པུ་མེན་པར,གནམ་ཅིག་ཐད་ཀར(24-hour period)ནང་ ཊེསཊི་མང་སུ(multiple tests)འབད་དེ ཨང་ཐང་མི་འདྲ་བའི་ ཁྱད་པར(consistency)ལུ་ཡང་ ལྟ་དགོ།

མོ་བཱལ་ཌེ་ཊ(Mobile Data)དང་ གནམ་གཞི(Fixed Broadband)ག་ཅི་གདམ་ཁ་བཞེས་དགོཔ་ཨིན་ན?

འབྲུག་ནང ལག་ལེན་མི(users)མང་ཤོས་ཀྱིས TashiCellགི 4G/LTEདང Bhutan Telecomགི ཕིབར(fiber)/ Ez-Net ཧྲིལ་བུ་ལས གདམ་ཁ(choose)འབད་དོ། གནམ་གཞི(fixed broadband)འདི ཁྱིམ་ནང ཌི་ཝའི་སིསི་མང་སུ ཐད་ཀར(simultaneously)ལག་ལེན་འཐབ་ནི,ཝི་ཌིའོ་ཀལ,ཨོན་ལའིན་སློབ་གྲྭ,ཟུར་ལས་ལཱ་གཡོག(work-from-home)ལུ ལེགས་ཤོམ་ཨིན,ག་ཅི་ཨིན་ཟེར་བ་ཅིན ཐིགལ(stability)དང ཇི་ཊར(jitter)དམའ་ཤོས་ཨིན། མོ་བཱལ་ཌེ་ཊ(mobile data)འདི ཟུར(travel)འགྱོ་མི,གནམ་མེད་ས་མེད(remote)ས་གནས་ནང ཕིབར་ལས(infrastructure)མེད་མི,ཡང་ན ཨང་ཁྲལ(backup connection)གྱི་དོན་ལུ ཧ་ཅང་ ཕན་ཐོགས་ཆེ། སྤིད་ཊེསཊི་ཊུལ་འདི་ ཧྲིལ་བུ ཌི་ཝའི་སིསི(device)ག་ཅི་ལག་ལེན་འཐབ་རུང ལག་ལེན་འཐབ་ཚུགསཔ་ལས,ཁྱོད་ཀྱི ཝའི་ཕའི(Wi-Fi)དང 4Gགཉིས་ཆ་ར ཐད་ཀར ཁྱད་པར་ཕྱེ་སྟོན་ཚུགས།

སྤིད་ཊེསཊི་འདི་ག་ཅི་ལུ་བདེན་པའི(accurate)གནས་ཚུལ་ཨིན་ན?

ང་བཅས་ཀྱི ཊུལ་འདི ཐིག་ཁག(algorithm)འདི HTML5དང WebRTCཐོག་ལས ལག་ལེན་འཐབ་སྟེ,ཁྱོད་ཀྱི ལོག་ཨེབ་ཁར(nearest)ཡོད་མི ཧྲིལ་བུ སར་བར(server)གུར ཨང་ཐང(data)ཐད་ཀར(direct)ལེན་སྤྲོད་འབད་ནི་ཨིན,ཐིག་ཁག(intermediary)གཞན(third-party)མེད་པར། དེ་ལས,ཊེསཊི་ཐད་ཀར ཌི་ཝའི་སིསི(multiple parallel connections)ལག་ལེན་འཐབ་ཐོག་ལས,ཨིན་ཊར་ནེཊི་གི ཤུགས(bandwidth)ཧྲིལ་བུ ཚད་གཏན(realistic estimate)སྦེ་བརྟག་ཞིབ་འབད་ཚུགས། འདི་འབདཝ་ད,VPN,ཧྲིལ་བུ ཌི་ཝའི་སིསི(multiple devices)ཐད་ཀར(same time)ལག་ལེན,ཡང་ན ISP-side throttlingཡོད་པ་ཅིན,ཨང་ཐང་ལུ ཁྱད་པར་ཐོན་ཚུགསཔ་ལས,ཊེསཊི་ཊུལ་ལག་ལེན་འཐབ་སྐབས་ VPN sor bkag, ཌི་ཝའི་སིསི་ག་ར ཝའི་ཕའི་ལས སོར་བཀག་ཐོག་ལས ལོག་ ཊེསཊི་འབད་དགོ།

དྲི་བ་མང་ཤོས་བཀོད་ཡོདཔ